"Hãy Suy Nghĩ Tích Cực" : Có Là Cách Giải Quyết Thụ Động Trong Thế Giới Chủ Động ?

Không ai có thể lường trước được điều tốt - xấu gì sẽ đến với mình, nhưng chúng ta có thể lựa chọn cách đối mặt với nó. Điều đó không chỉ dừng lại ở việc chúng ta nhận và trao đi những lời khuyên “hãy suy nghĩ tích cực lên” , mà quan trọng hơn là chúng ta phải tự hỏi mình đã biết tạo lập cho bản thân một thực thể tự kiến tạo hướng đến sự tự do hay chưa ? Có thể chúng ta sẽ luôn có những lời chất vấn kỳ cục như thế này “ tôi lúc nào cũng suy nghĩ tích cực rồi mà sao những điều không tốt vẫn đến” , “tôi phải đối mặt với nó như thế nào khi nó không thuộc kiểm soát của tôi” , “tự do là khi tôi có thể làm bất cứ điều gì mình muốn”... Những lý luận đó không sai, nhưng nó chỉ thiếu sự sâu sắc trong tư duy và sự hiểu sai bản chất của vấn đề, nên việc nhận những hệ quả không như mong đợi là điều hiển nhiên.

SUY NGHĨ TÍCH CỰC LÀ NHƯ THẾ NÀO ?

Là cách chúng ta dùng lý trí kết hợp với kiến thức và sự lạc quan của mình để chuyển hóa một vấn đề xấu trong tiềm thức theo chiều hướng tốt hơn. Hay nói cách khác chúng ta nhìn vào thực tế để thừa nhận rằng những gì đang xảy ra sẽ quyết định số phận chúng ta. Chúng ta được nghe rất nhiều về các phương thức chữa lành từ bên trong, nó khiến tinh thần chúng ta thoải mái hơn, nhẹ nhõm hơn, thanh thản hơn. Vì thế, mỗi khi tâm trạng bị tụt dốc hay một nỗi đau nào xảy đến, hình thức đó như một liều thuốc trấn an sự hỗn loạn nội tại.

Bên cạnh đó, chúng ta tin rằng chỉ cần luôn suy nghĩ tích cực thì mọi điều tốt đẹp sẽ đến, dẫn đến có một số trường hợp tin vào điều đó như một khả năng biến hóa, tức họ không làm gì cả mà chỉ chờ cơ hội đến, chờ người tốt đến, chờ phép màu thay đổi vệt đen thành tia nắng trong họ. Điều này có nghĩa rằng chúng ta đang giao phó cảm xúc của mình cho một thực thể vô hình khác để nó sẽ thay ta gánh vác và mang ánh sáng mới đến bên mình, chính xác hơn là chúng ta chưa thực sự tự thoát ra khỏi những cảm xúc đau thương của mình, chưa hoàn toàn nhìn nhận vấn đề từ phía bản thân để giải quyết nó. Vì thế, dù cho chúng ta có trao gửi “linh hồn” đến phương thuốc nào đi chăng nữa, mà chúng ta không có động thái thay đổi tư duy về mình thì sự lặp lại vấn đề cũ sẽ liên tục diễn ra. Có thể chúng ta không nhận rằng, đó là kết quả của một tư duy “Tích Cực Thụ Động”, tức là bạn lúc nào cũng luôn trong tâm thế đi lên, nhưng hành động lại y hệt như một kẻ vô dụng, bạn sẽ luôn cảm thấy khủng hoảng sau cách sống buông thả, tự trách móc sự lười biếng của bản thân.

VẬY NẾU KHÔNG TÍCH CỰC, THÌ PHẢI LÀM SAO ? Ngược với Thụ Động, chắc chắn là Chủ Động, một lối sống Chủ Động Kiến Tạo , là khi chúng ta biết cách dùng dòng chảy tích cực của mình để chuyển hóa thành giải pháp cho vấn đề mình đang gặp phải, chúng ta biết đặt giá trị sống của mình lên trên mọi tác động từ bên ngoài.

Điều này bắt đầu bằng việc bạn nhất thiết phải hiểu về cảm xúc của chính mình hoặc chính xác hơn là độc lập về cảm xúc. Là bạn biết cảm nhận về giá trị và sự an nhiên của bản thân, là bạn biết mình không phải là một cái “cần điều khiển” của việc người khác có thích bạn hay không ? Họ đã từng đối xử tệ với bạn như thế nào ? Một khi sự độc lập này được bạn hoàn toàn làm chủ, thì khi đó bạn vừa cảm nhận được bản thân một cách sâu sắc, vừa biết yêu thương mình, cho tặng và nhận yêu thương từ người khác một cách yên bình. Vì đó là bạn đã kiến tạo cuộc sống của mình, chủ động lựa chọn phản ứng của chính mình khi có những tác nhân xấu ảnh hưởng.

Đương nhiên, một cuộc sống kiến tạo tốt vẫn bị ảnh hưởng bởi những yếu tố kích thích bên ngoài như vật lý, xã hội hay tâm lý. Nhưng phản ứng của người biết kiến tạo thì dù là đã ý thức hay vô thức cũng đều là những quyết định dựa trên nền tảng giá trị. Rõ ràng rằng, trong đời sống thực tế luôn tồn tại những thứ khiến chúng ta đau đớn về mặt thể xác, tổn thất tài sản, kinh tế, gây nên những sự buồn phiền. Nhưng phẩm giá, hay bản thể của chúng ta thì không việc gì phải hạ thấp và phải đau khổ. Cái chúng ta học được từ những khó khăn đi qua là sự vững chắc cho sức mạnh nội tại, dùng những phương thức chữa lành để tự xây dựng sự tự do cho chính mình. BẠN ĐÃ BIẾT MÌNH NÊN CHỌN THỤ ĐỘNG HAY CHỦ ĐỘNG CHƯA ? Gandhi đã từng nhận định rằng: “ Người khác không thể lấy đi lòng tự trọng của chúng ta nếu chúng ta không tự trao cho họ”. Một sự cho phép tự nguyện mà tất cả vẫn thường hay mắc phải. Chúng ta cũng hiểu rằng rất khó chấp nhận hoặc tự giải quyết hoặc điều khiển điều gì đó theo ý mình, vì đó là cảm xúc. Nhưng chúng ta cũng không thừa nhận rằng “bản thân mình của hiện tại chính là sản phẩm của những lựa chọn mình đã có từ trước đây”. Hoặc thói quen phó thác trách nhiệm do những hành động ngoài tầm kiểm soát cũng được con người chúng ta áp dụng nhiều, chúng ta cho rằng mình bị thôi thúc làm và mình vô tội, một thế lực bên ngoài như người nào đó, hoàn cảnh nào đó hay “vì trời mưa quên mang chiếc Ô” nên mới như vậy. Đúng là những vấn đề mất kiểm soát thuộc phạm vi ta không thể làm gì được nhiều, tùy thuộc vào tình huống xảy ra. Tuy nhiên, ta có thể lựa chọn và quyết định thái độ của mình, mỉm cười, chấp nhận, học cách sống như cách chúng ta đang thích nghi với Đại Dịch Covid, hay sẽ bùng nổ, xáo trộn mọi “tế bào thần kinh” tạo nên những ảnh hưởng trái chiều đến bản thân và người xung quanh, còn vấn đề thì vẫn ở đó, thậm chí còn tệ hơn. Sẽ không một phương thức chữa lành nào tuyệt vời hơn khi chúng ta nhận ra rằng chính lúc chúng ta lựa chọn cách phản ứng của mình đối với hoàn cảnh, khi đó ta cũng đã tác động mạnh mẽ đến hoàn cảnh. Cũng giống như cách, khi ta thay đổi một phần gia vị mới cho món ăn quen thuộc, ta cũng đã thay đổi kết quả cho hương vị mới mà ta nhận được.