Trải Nghiệm "Cá Nhân" Ảnh Hưởng Thế Nào Đến Khả Năng Tạo Thói Quen Mới

“Thói quen” cụm từ này chưa bao giờ biến mất trong việc lập trình cuộc sống thường ngày tất cả chúng ta nhỉ ?

Thế nhưng, có một sự kỳ lạ là từ khoảng thời gian bắt đầu cách ly xã hội, tôi bỗng dưng tập trung một cách nghiêm túc để tìm hiểu kĩ hơn về nó, có thể thời điểm này tôi phải học cách quen với một cuộc sống mới hoàn toàn trong nhà, mọi thứ gói gọn ở một không gian giới hạn, ngặt nỗi đã gọi là nhà thì cái tư duy não bộ cũng sẽ thường khiến chúng ta cảm giác được phóng khoáng với bản thân hơn, dễ thỏa thuận với sự lười biếng hơn, nói gắt một xíu thì là thiếu kỷ luật trong sinh hoạt thường ngày hơn. Nên, để mỗi tối nằm lên giường, muốn tràn ngập trong sự sung sướng vì mình đã có một ngày năng suất, học được nhiều cái gì đó mới, thì cụm từ “thói quen” bắt đầu được mổ sẻ một cách chi tiết.

Sau khi đi sâu vào vấn đề này, tôi bắt đầu ngộ ra vô vàn thứ hay ho, tiêu biểu như chúng ta có rất nhiều cách để hình thành thói quen, nào là sự lặp đi lặp lại hành động một cách vô thức thường ngày, nào là dựa trên sự kiên nhẫn để duy trì một việc nào đó,... nhưng yếu tố quyết định nhất chính là “thói quen từ nhận thức”.

“Thói quen từ nhận thức” hiểu nhanh là chúng ta thường hay có cách đánh giá, nhận xét và quyết định mọi vấn đề dựa trên những trải nghiệm vốn có của mình, chẳng hạn như “với trường hợp này thì ngày xưa tôi đã từng trải qua rồi, thì tôi nghĩ nó nên như thế này” , hoặc “trước đây tôi đã từng quen một người anh trai tên X, tính cách hơi quái dị, nên làm ơn những anh tên X tránh tôi ra”…

Chúng ta càng suy nghĩ mọi vấn đề theo các thông tin nằm sẵn trong “kho bộ nhớ lưu trữ” của chúng ta, mức độ chúng ta bị ảnh hưởng bởi kinh nghiệm càng cao, dẫn đến khi chúng ta tiếp cận một lối sống mới mà ta chưa từng kinh qua đủ, khiến ta thường có những cảm giác ngột ngạt trong quá nhiều dòng trạng thái, không biết phải làm gì tiếp theo, muốn học điều mới, muốn nâng cấp bản thân nhưng không biết làm từ đâu, vật lộn với một mớ hỗn độn thì kết lại rằng “Thôi, thì cứ như trước giờ vẫn ổn mà”.. Vậy đó, nên thói quen mới để nâng cấp bản thân mãi chỉ nằm trong quyển sổ ghi chép.

Mặt khác, nếu như ta dùng cách lĩnh hội, cởi mở nhận thức, tìm tòi vấn đề đó theo nhiều khía cạnh thông tin, lúc này thay vì khăng khăng quan điểm “vì tôi đã từng…” như trước đây ,thì bây giờ ta sẽ bỗng “WOW, tôi sẽ thử kiên trì xem sao ”.

Cuốn sách “The 7 habits of Highly Effective People” có một ý mà tôi khá tâm đắc “ Một người càng bị ràng buộc nhận thức bởi những kinh nghiệm đã có, thì khi họ được khai sáng một bức tranh đã cũ theo toàn bộ góc nhìn mới, họ càng thấy sướng đến nỗi một tiếng nói “Aha” lập tức được bật ra”. Nó lóe lên như một tia sáng, rạo rực bên trong chúng ta.

Điều đó chứng minh cho việc khi chúng ta đón nhận thật nhiều những thói quen tốt mới, liên tục làm mới bản thân bởi những điều đã cũ, như một cách refresh lại toàn bộ cuộc sống, có tác động cực kỳ hiệu quả trong quá trình vận hành, dung nạp kiến thức của não bộ, bản thân cũng dần đẩy mạnh sự thích nghi trong một vài điều kiện sống bắt buộc hoặc khắc nghiệt hơn. Thói quen mới từ đó cũng được tham gia vào nhịp chảy đời thường một cách tích cực hơn.

Có rất nhiều hình thức để tập một thói quen, như phương pháp 20 giờ, lập kế hoạch 14 ngày, rủ rê bạn bè tạo nhóm để thúc đẩy lẫn nhau,... đó luôn là những công thức hữu hiệu để tích lũy những quy tắc sinh hoạt tốt hơn.

Tuy nhiên nó mới chỉ là công cụ bổ trợ khi ‘thói quen nhận thức’ đã được thay đổi mà thôi. Cái gốc rễ cần thiết nhất là chúng ta cần hiểu được bản thân đang bị lập trình dựa trên những trải nghiệm cũ nào để chuyển hóa nó, khi đã thoát khỏi những tư duy từng trải đó chúng ta sẽ cảm thấy việc bắt đầu xây dựng những biểu đồ sinh hoạt mới không còn khó khăn hoặc trì trệ hơn nữa, thay vào đó là hứng thú và tiếp nhận một cách dễ chịu hơn.